0
Pierwszy ogród nie musi być skomplikowany. Wystarczy kilka dobrze dobranych roślin, które nie obrażą się za drobne błędy, a i tak pokażą, na co je stać. Wybrałam 10 roślin ogrodowych, które sprawdzą się w polskim klimacie nawet wtedy, gdy dopiero zaczynasz przygodę z ziemią pod paznokciami. Regularne podlewanie jest kluczowe dla młodych roślin w pierwszym roku po posadzeniu, ale poza tym te gatunki nie wymagają ogrodnika na pełen etat.
Każda roślina na liście przeszła przez kilka praktycznych filtrów:
Lawenda kwitnie od czerwca do sierpnia i wypełnia ogród charakterystycznym zapachem, który przyciąga pszczoły, motyle i ludzkie nosy z kilku metrów. Lubi pełne słońce (minimum 6 godzin dziennie) i lekką, przepuszczalną glebę o pH 6-8; najlepiej rośnie, gdy podłoże jest suche i dobrze zdrenowane. Nie toleruje mokrych korzeni, więc na gliniastym podłożu lepiej dosypać piask lub żwir. W dobrych warunkach żyje 10-20 lat. Aromatyczne zioła takie jak lawenda są też cenione w aromaterapii, a lawendę chętnie dodaje się do kąpieli relaksacyjnych i potpourri. Jej kwiaty i liście pachną nawet po zasuszeniu.
Rozmaryn to krzew, który łączy funkcję ozdobną z kulinarną. Rośnie od 45 do 120 cm, jest zimozielony, a jego intensywnie pachnące liście nadają się do mięs, ziemniaków i sosów, a ich zapach pozostaje wyczuwalny także po lekkim potarciu gałązek. Kwitnie wiosną i latem drobnymi, niebieskimi kwiatami. Świeże zioła mają delikatniejszy smak niż suszone, więc warto mieć krzew rozmarynu pod ręką; to jedno z najpraktyczniejszych ziół dla początkujących. Odmiana ‘Arp’ przeżywa zimy nawet w chłodniejszych strefach, jeśli rośnie przy ścianie domu. Rozmaryn nie lubi przelania; w glebie gliniastej korzenie mogą gnić.
Szałwia omszona tworzy zwarty pokrój i kolumnowe kwiatostany w odcieniach fioletu, różu i błękitu. Osiąga 30-60 cm wysokości. Po ukorzenieniu się dobrze znosi suszę, a kwitnienie powtarza się, jeśli usuwać przekwitłe kwiatostany, co może wydłużyć okres kwitnienia. Liście szałwii mają wyrazisty zapach. Razem z rozmarynem, szałwia należy do roślin o intensywnie pachnących liściach. Sprawdza się, bo jest uprawiana przede wszystkim na jasnych, suchych rabatach, gdzie inne rośliny rezygnują.
Bratki to jedne z pierwszych kwiatów, które pojawiają się w ogrodzie wiosną. Kwitną najlepiej w temperaturach 15-21°C i tolerują przymrozki. Powyżej 25°C kwitnienie słabnie, dlatego w polskim klimacie sprawdzają się od marca do początku lata i ponownie jesienią. Rośliny na balkon powinny kwitnąć od marca do września, a bratki idealnie wypełniają ten wczesny slot. Ich pachnące kwiaty są jadalne i ozdobią sałatkę równie dobrze jak rabatę.
Aksamitki to rośliny jednoroczne w ciepłych odcieniach żółci, pomarańczu i czerwieni, które najlepiej rosną w ciepłe lato i na dobrze nasłonecznionych rabatach. Kwitną całe lato aż do pierwszych przymrozków. Owady szkodliwe (np. mszyce) nie przepadają za ich zapachem, dlatego aksamitki sadzi się między warzywami jako naturalną ochronę. Nie mają wygórowanych wymagań; wystarczy słoneczne miejsce i przeciętna gleba.
Smagliczka to drobne kępy obsypane drobnymi kwiatami o miodowym zapachu, zebranymi w gęstych kwiatostanów, który unosi się nad rabatą od maja do października. Dorasta do 15-20 cm, więc sprawdza się jako obrzeże ścieżek lub wypełnienie luk między wyższymi roślinami. Obficie się samoobsiewa, więc w kolejnym roku pojawiają się nowe sadzonki bez Twojego udziału.
Cynia rośnie szybko z nasion wysianych wprost do gruntu po 15 maja, a dostępnych jest wiele odmian różniących się wzrostem i wielkością kwiatów. W zależności od odmiany osiąga 30-120 cm i produkuje duże, kolorowe kwiaty, które po ścięciu stoją w wazonie ponad tydzień. Potrzebuje pełnego słońca i regularnego podlewania. To roślina, która daje ogromną satysfakcję początkującym, bo efekty widać w 8-10 tygodni od wysiewu.
Kocimiętka tworzy gęste, fioletowo kwitnące kobierce, które przyciągają pszczoły i motyle przez cały sezon. Dobrze czuje się w pełnym słońcu na przepuszczalnym podłożu. Po przycięciu przekwitłych łodyg kwitnie ponownie. Pachną nie tylko jej kwiaty, ale też liście po potarciu. Można ją sadzić przy różach, wzdłuż ścieżek albo jako naturalne obrzeże rabaty. Takie zestawienie dobrze działa także dlatego, że róże zyskują lekkie obramowanie i towarzystwo roślin o długim kwitnieniu.
Słonecznik potrafi urosnąć z nasiona do 2-3 metrów w jeden sezon. Dzieci go uwielbiają, bo wzrost widać z dnia na dzień, a pod koniec lata i jesieni jego nasiona stają się szczególnie cenne dla ptaków. Jesienią jego nasiona karmią ptaki, a latem jej kwiaty są stacją benzynową dla owadów zapylających. Potrzebuje pełnego słońca i żyznej gleby. Jako roślina jednoroczna nie wymaga planowania na lata.
Nasturcja to roślina o jadalnych kwiatach i liściach, które mają lekko pieprzny smak. Kwitną od czerwca do pierwszych mrozów jesienią. Można ją uprawiać w pojemnikach, na balkonie, w gruncie, a nawet pozwolić jej wspinać się po sznurku czy ogrodzeniu. Nasturcja radzi sobie na ubogiej glebie; na żyznym podłożu produkuje masę liści kosztem kwiatów.
Roślina | Najlepsze zastosowanie | Kwitnienie |
|---|---|---|
Lawenda | Aromatyczne rabaty, susz, dekoracyjne zapachy | VI-VIII |
Rozmaryn | Kuchnia, ogrodu dekoracja | IV-VI |
Szałwia | Suche, słoneczne miejsca | VI-IX |
Bratki | Wiosenne aranżacje | III-VI, IX-XI |
Aksamitki | Towarzyszka warzyw | VI-X |
Smagliczka | Wypełnianie luk w rabatach | V-X |
Cynia | Kwiaty cięte i letnie kompozycje | VII-X |
Kocimiętka | Naturalne obrzeża | VI-IX |
Słonecznik | Wysokie akcenty | VII-IX |
Nasturcja | Pojemniki, jadalna roślina | VI-X |
W miejscach słonecznych (6+ godzin słońca) sprawdzą się lawenda, rozmaryn, szałwia, cynia i słonecznik. Bratki i nasturcje tolerują lekki cień. Jeśli zamiast ogrodu masz mieszkanie, warto wiedzieć, że rośliny doniczkowe powinny być dopasowane do warunków świetlnych w pomieszczeniu. Rośliny doniczkowe mogą mieć różne potrzeby świetlne: Epipremnum złociste to szybko rosnące pnącze, które łatwo się uprawia nawet w cieniu, a rozchodnik okazały dobrze znosi suszę i ma małe wymagania pielęgnacyjne na słonecznym parapecie.
Szukasz aromatów? Lawenda, rozmaryn i kocimiętka wypełnią ogród różnymi zapachami, które mocno wpływają na odbiór całej przestrzeni. Wśród pachnących kwiatach warto też pamiętać o gatunkach takich jak groszek pachnący (kwitnie od czerwca do sierpnia), maciejka, która intensywnie pachnie wieczorem i kwitnie od czerwca do września, heliotrop peruwiański o słodkim, waniliowym zapachu i dekoracyjnych kwiatostanach, który najlepiej rośnie w ciepłe, słoneczne miejsca i kwitnie od czerwca do września, czy tytoń oskrzydlony, który ma intensywny zapach wieczorem i kwitnie od lipca do września. Jeśli zależy Ci na zioła w kuchni, posadź rozmaryn i szałwię. Do pojemników na balkonie wybierz bratki, nasturcje lub aksamitki.
Jeśli nie masz ogrodu, a chcesz zieleni w domu: kwiaty doniczkowe łatwe w uprawie to m.in. monstery, sansewierie i zamiokulkasy. Sansewieria jest rośliną doniczkową odporną na suszę i rzadkie podlewanie. Zamiokulkas jest odporną rośliną doniczkową, która znosi niedobór światła i wody. Monstera deliciosa charakteryzuje się dużymi liśćmi i tropikalnym wyglądem. Skrzydłokwiat skutecznie oczyszcza powietrze z toksyn, a zielistka Sternberga jest rośliną doniczkową bezpieczną dla zwierząt domowych.
Najmniej czasu pochłaniają kocimiętka, szałwia i lawenda; po posadzeniu w odpowiednim miejscu praktycznie rosną same. Bratki i cynia wymagają częstszego podlewania i usuwania przekwitłych kwiatów. Jeżówka purpurowa jest odporną rośliną, która dobrze wygląda w rabatach naturalistycznych i też nie wymaga wiele uwagi. Hortensja bukietowa jest odporna na mróz i kwitnie na pędach jednorocznych, więc nawet po surowej zimie odbudowuje się sama.
Te 10 roślin to sprawdzony punkt wyjścia, nie lista obowiązkowa. Najlepsza roślina zależy od tego, czym wybierać: warunkami w Twoim ogrodzie, ilością czasu i tym, co chcesz z ogrodu wynieść. Zacznij od dwóch-trzech gatunków, które pasują do Twojego miejsca. Reszta przyjdzie z doświadczeniem.
U szeptuchy
Bo natura wie co robi.
