0
Jesienią warto zastanowić się, co zrobić ze swoimi ziołami, zanim przyjdą pierwsze mrozy. Przeczytaj ten poradnik, a przekonasz się, że zimowanie ziół nie musi być trudne – wystarczy kilka przemyślanych kroków i odrobina uwagi.
O powodzeniu zimowania decyduje mrozoodporność gatunku i forma uprawy ziół. Doniczki są bardziej narażone na przemarzanie niż zioła w gruncie, bo niewielka bryła ziemi wychładza się ze wszystkich stron.
Podpowiem Ci, jak podzielić gatunki na trzy grupy:
Już we wrześniu warto zdecydować, które okazy przeznaczasz do zimowania w domowym zaciszu jako domowa uprawa, a które zostawiasz na zewnątrz. Jeśli dopiero zaczynasz przygodę z uprawą ziół zimą, postaw na gatunki odporne – tymianek, oregano, mięta. Nie obrażą się za drobne błędy.
Ta sekcja dotyczy ziół rosnących w gruncie – rabat, zagonków w ogrodzie, grup przy tarasie. Zioła uprawiane w ziemi mają lepszą izolację korzeni, ale i one potrzebują przygotowań.
Termin prac: w większości regionów Polski cięcie i okrywanie zaplanuj na październik–listopad, przed pierwszymi stałymi mrozami. Jesienią warto ograniczyć nawożenia ziół – nawozy azotowe kończymy do końca sierpnia, by rośliny zdążyły zdrewnieć.
Cięcie: przed nadejściem mrozów należy usunąć suche pędy oraz chwasty. Skróć pędy mięty, melisy, szałwii do 10–15 cm nad ziemią, ale nie ciąć zbyt mocno lawendy i rozmarynu – te zioła, które cieszą nas pięknymi kwiatami latem, potrzebują zachować zdrewniałe pędy na zimę.
Ściółkowanie: zimowe zabezpieczenia ziół obejmują ściółkowanie i okrywanie roślin. Nałóż 5–10 cm warstwy kory, kompostu lub liści. Tymianek nie znosi wilgoci połączonej z mrozem, więc zadbaj o przepuszczalność podłoża. Usypanie kopczyka z ziemi u podstawy krzewinek ochroni korzenie przed mrozem. Przy silniejszych mrozach rozłóż gałęzie iglaste lub agrowłókninę na niskich stelażach – agrowłóknina chroni nadziemne części roślin przed mrozem, ale musi przepuszczać powietrze.
Zioła w doniczkach na balkonie mają trudniej niż w ogrodzie – ciepło ucieka ze wszystkich stron pojemników. Ustaw donice przy ścianie budynku, w narożniku osłoniętym od wiatru.
Izolacja: donice z ziołami można owinąć jutą lub agrowłókniną dla izolacji. Zioła w doniczkach można zabezpieczyć od spodu styropianem lub drewnianą paletką, by dno nie stało na zimnych płytkach.
Podlewanie: zioła należy podlewać oszczędnie zimą, aby uniknąć ich przesuszenia. Rób to tylko w czasie odwilży, gdy ziemia nie jest zamarznięta, i pilnuj, by w podstawkach nie stała woda. Utrzymuj odpowiedni poziom wilgoci – ani za sucho, ani za mokro.
Gatunki wrażliwe: rozmaryn, bazylia, majeranek i lawenda w małych doniczkach lepiej przenieść z balkonu do jasnego pomieszczenia o temperaturze 10–15°C. Zioła wrażliwe na mróz należy przenieść do chłodnego pomieszczenia, zanim temperatura spadnie poniżej zera.
Uprawa ziół zimą w domu to świetny sposób na świeże listki, ale rośliny muszą przejść przez zmianę warunków bez szoku.
Domowa uprawa ziół w domu wymaga spełnienia kilku warunków. Oto praktyczna instrukcja:
Czynnik | Zalecenie |
|---|---|
Światło | Min. 6 godzin dziennie; parapet od południa lub wschodu |
Temperatura | 15–20°C; temperatura dla ziół nie powinna przekraczać 20°C |
Wilgotność | 40–60%; stosuj nawilżacz powietrza lub miskę z wodą |
Podlewanie | Gdy wierzchnia warstwa podłoża jest sucha |
Nawożenie | Raz w miesiącu, delikatnie |
Optymalne miejsce dla ziół to okno wychodzące na wschód lub południe. Bazylia wymaga co najmniej 6 godzin światła na nasłonecznionym parapecie i lubi ciepło – ok. 20–22°C. Mięta wymaga regularnego podlewania i umiarkowanego światła, więc możesz ustawić ją nieco dalej od szyby. Przy pochmurnej pogodzie warto doświetlać lampą LED.
Nie stawiaj doniczek bezpośrednio nad kaloryferem – suche powietrze z ogrzewania obniża odpowiedni poziom wilgotności. Rośliny produkują tlen i mają korzystny wpływ na mikroklimat pomieszczenia, a zgrupowane razem wzajemnie sobie pomagają utrzymać wilgotność.
Oprócz zimowania możesz założyć nowe uprawy lub zachować nadwyżki ziół. Najlepszy czas na wysiew ziół to koniec marca, ale do doniczek w domu możesz siać już wcześniej – szczypiorek, koperek i kolendrę nawet zimą, gdy masz dość światła. Koper włoski i pietruszka też dadzą się uprawiać z nasion na parapecie, a siewki pojawiają się dość szybko.
Cięcie regularne: ścinaj nie więcej niż 1/3 masy rośliny naraz. Bazylię tnij nad parą liści, szczypiorek – nisko, by odrastał.
Suszenie: wiąż zioła w pęczki i wieszaj do góry nogami. Suszenie ziół podczas zimy powinno odbywać się w suchym, przewiewnym miejscu, w temperaturze pokojowej. Zioła można suszyć przez około trzy tygodnie w powietrzu, a po wysuszeniu przechowywać w szczelnych pojemnikach z datą.
Mrożenie: zioła można zamrozić w formie kostek lodu z wodą lub oliwą – natka pietruszki, koperek, bazylia, mięta zachowują wtedy aromat do świeżych sałatek i potraw.
Przechowywanie świeżych ziół: zioła można przechowywać w lodówce do tygodnia. Delikatne zioła należy włożyć do pojemnika z wodą, a twardsze zioła najlepiej owinąć wilgotnym ręcznikiem papierowym.
Ziołowy parapet w domowym zaciszu można uzupełnić o proste uprawy warzyw. Pomidorki koktajlowe wysiane pod koniec sierpnia–we wrześniu mogą plonować zimą na ciepłym parapecie ciepłego pomieszczenia, choć wymagają doświetlania i podwiązywania.
Możesz też postawić na rukolę, roszponkę czy mikrolistki – kiełkują szybko i wystarczy im nawet częściowe zacienienie. To świetny sposób na świeżych ziół i warzyw do sałatek i zup bez wychodzenia z domu.
Przy większej liczbie roślin monitoruj poziom wilgotności podłoża i powietrza, by nie rozwinęła się pleśń. Podlewaj rano, żeby powierzchnia zdążyła przeschnąć.
Nie. Zioła mrozoodporne – tymianek, oregano, lawenda, szałwia, cząber górski – mogą zimować na balkonie w dobrze zabezpieczonych doniczkach, owiniętych agrowłókniną i postawionych na styropianie. Natomiast rośliny wrażliwe – bazylia, majeranek, rozmaryn w małych doniczkach – lepiej przenieść do domu lub wykorzystać do suszu i mrożenia.
W domu sprawdzaj podłoże co kilka dni – zimą zioła należy podlewać tylko, gdy wierzchnia warstwa ziemi jest sucha. Na balkonie podlewaj wyłącznie w czasie odwilży, by bryła korzeniowa nie wyschła, ale też nie stała w wodzie.
Jak najbardziej. Bazylię, rukolę, szczypiorek czy natkę pietruszki możesz wysiewać w domu od listopada do lutego. Warunek: dużo światła na parapecie południowym lub doświetlanie lampą. Natomiast do gruntu i na balkon najlepszy czas na wysiew ziół to koniec marca.
Najczęstsze przyczyny to zbyt mało światła, suche powietrze w połączeniu z ciepłem od kaloryfera, zalanie korzeni lub długotrwałe przesuszenie. Sprawdź, czy doniczki mają otwory odpływowe i warstwę drenażową, skoryguj podlewanie i przestaw zioła bliżej okna.
Bezpieczny termin to zwykle druga połowa kwietnia–początek maja, po ustąpieniu nocnych przymrozków. Przez kilka dni wynoś rośliny na zewnątrz w ciągu dnia i chowaj na noc, by przyzwyczaiły się do niższej temperatury i silniejszego światła.
U szeptuchy
Bo natura wie co robi.
